woensdag 17 september 2008

het dispuut met Kant

Bertolt Brecht, der Kaukasischen Kreidenkreis, Dürener St. Angela-Schule
A ring was made, the child within,
And "mothers" grabbed an arm,
But Grusha failed to pull the child,
Not wanting to do harm!

Another test, the same results,
Azdák made up his mind!
Grusha was to get the child,
Natella was left in a bind!
Het is niet zo dat je Brechts kaukasische Kreidekreis behoeft om er op te wijzen dat het begrip ‘moeder’ best verbonden wordt met de ‘act’ die afstand neemt, eerder dan met de act die trekt of snijdt. Het Salomonsoordeel deed dat eerder. En wat is de les hieruit? Je kunt nu eenmaal niet verdelen zonder te doden?

Mààr, praktisch - of het nu om trekken of snijden gaat - is ‘trekken’ niet eerder een pedagogische optie? Bovendien lijkt het ‘leer-verhaal’ (aha) er op te wijzen dat het net de omstandigheden zijn die goed en kwaad bepalen. En, bovendien, verwijst Salomon in zijn oordeel niet - anders dan Brecht - naar de biologische moeder als ‘rechthebbende’ op het kind.

Komkomkom, het hoeft allemaal niet zo tegensprekelijk voor zover de pedagoog bewust zou zijn van een, bof, niet-dwingende suggestie… een over-halen. Het begrip ‘moeder’ krijgt bij Brecht in elk geval een… meer sociale bestemming, waar de moeder voordien eerder een biologische vaststelling was met een duidelijk rechts-pendant, onafgezien van haar pedagogische kwaliteiten.

Ihr wollt eine Gerechtigkeit, aber wollt ihr zahlen? zegt Azdak, de rechter. En, ja hoor, boter bij de vis is eigen aan de klassenjustitie. Tiens, zou het kunnen dat ‘het goed’ hier slechts ‘roerend’ of ‘onroerend’ kan zijn?